Web Sitesi Bakımı: Yıllık Kontrol Listesi

Site yayına girdiği gün iş bitmiş sayılıyor. Oysa bir web sitesi, kurulduğu andan itibaren yavaşça eskimeye başlar: sertifikaların süresi dolar, form gittiği adresi kaybeder, eklentiler açık bırakır, telefon numarası değişir ama sitede eskisi kalır. Bunların hiçbiri gürültü çıkararak olmaz — site "çalışıyor" görünmeye devam eder. Bu yazıda bir sitenin gerçekte neyinin bakıma ihtiyaç duyduğunu, hangi işin hangi sıklıkla yapılması gerektiğini ve atlandığında ne olduğunu, jargon kullanmadan anlatıyorum.

"Bakım" tam olarak ne demek?

Bakım kelimesi belirsiz olduğu için genellikle ertelenir. Ben üç ayrı katman olarak düşünüyorum ve her birinin ayrı bir sorusu var:

• Ayakta kalma: Site açılıyor mu, adres ve sertifika geçerli mi, sayfalar yükleniyor mu?
• Güvenlik: Kullanılan altyapının bilinen açıkları kapatılmış mı, yedek alınıyor mu, yedeğin geri dönüşü denenmiş mi?
• İşe yarama: Formdan gelen mesaj birine ulaşıyor mu, bilgiler güncel mi, insanlar aradıklarını bulabiliyor mu?

Bu üçü aynı şey değildir ve genellikle ilk ikisi hatırlanır, üçüncüsü unutulur. Bir site teknik olarak kusursuz çalışırken, iletişim formu altı aydır kimseye ulaşmıyor olabilir. Bu yüzden bakım listesinin en üstüne teknik kalemleri değil, "bu siteden bana mesaj gelebiliyor mu" sorusunu koyuyorum.

Ayda bir bakılacaklar

Bunlar birkaç dakikalık işler; asıl değeri, sorunu büyümeden yakalamalarında.

• Formu gerçekten doldurun. Kendi sitenizden kendinize test mesajı gönderin ve mail kutusuna düştüğünü görün. Spam klasörüne düşüyorsa da bir sorun var demektir.
• Telefonu ve WhatsApp butonunu deneyin. Mobil cihazdan tıklayın, doğru numarayı açtığını doğrulayın.
• Ana sayfayı telefondan açın. Yavaşlama, kayan bir görsel, taşan bir metin varsa en hızlı burada görülür.
• Yeni içerik ya da işi ekleyin. Tamamlanan bir proje, yeni bir hizmet, güncellenen bir fiyat — biriktikçe eklenmesi zorlaşır.

Üç ayda bir bakılacaklar

• Altyapı güncellemeleri. WordPress, tema ve eklentiler; ya da mağaza altyapısındaki uygulamalar. Güncelleme çoğu zaman yeni özellik değil, kapatılmış bir açıktır.
• Yedeğin varlığını değil, geri dönüşünü kontrol edin. Alınan ama hiç denenmemiş yedek, yedek sayılmaz.
• Kırık bağlantılar. Silinen bir sayfaya giden menü linki ya da eski bir dosya adresi, hem ziyaretçiyi hem arama motorunu duvara çarpar.
• Arama görünürlüğü. Search Console'da hata veren sayfa var mı, hangi aramalarla geliniyor? Bu veriyi nasıl okuyacağınızı küçük işletmeler için SEO rehberinde anlattım.
• Görsel boyutları. Sonradan eklenen büyük fotoğraflar, sitenin en sık karşılaşılan yavaşlama sebebidir.

Yılda bir bakılacaklar

• Alan adı yenilemesi. Otomatik yenileme açık mı, kayıtlı kart geçerli mi, bildirimler hâlâ okuduğunuz bir adrese gidiyor mu? Alan adının süresi dolduğunda site kapanır ve geri alma süreci her zaman kolay olmaz.
• SSL sertifikası. Çoğu modern platformda otomatik yenilenir, ama bunu varsaymak yerine tarayıcıdaki kilit işaretine bakıp doğrulamak birkaç saniye sürer.
• Yasal metinler. Gizlilik ve KVKK aydınlatma metinleri, çerez bildirimi, mesafeli satış ve iade koşulları. Firma bilgisi ya da veri işleme biçimi değiştiyse metin de değişmelidir.
• Kurumsal bilgiler. Adres, unvan, vergi dairesi, banka bilgisi, ekip. Bunlar sessizce eskiyen bilgilerdir.
• İçerik tazeleme. "2024" yazan bir başlık, kaldırılmış bir hizmet, artık çalışmadığınız bir referans — güveni en çok bunlar aşındırır.
• Erişimlerin envanteri. Alan adı, hosting, mail, analitik ve panel şifreleri kimde? Bu listenin bir yerde yazılı olması, bir sorun çıktığında kaybedilen zamanı belirler.

Atlanırsa ne olur?

Bakım işi	Sıklık	Atlanırsa
Form testi	Aylık	Gelen talepler fark edilmeden kaybolur
Alan adı yenileme	Yıllık	Site ve kurumsal mail tamamen kapanır
Altyapı güncellemesi	3 aylık	Bilinen açıklar açık kalır
Yedek denemesi	3 aylık	Sorun anında geri dönülecek nokta bulunmaz
Kırık link taraması	3 aylık	Ziyaretçi ve arama motoru boş sayfaya düşer
İçerik tazeleme	Yıllık	Site bakımsız görünür, güven düşer
Yasal metinler	Yıllık	Metinler fiili duruma uymaz hâle gelir

Bu tablodaki işlerin ortak özelliği şu: hiçbiri yapılmadığında site bozulmuş görünmez. Bozulma, siz fark etmeden birikir ve genellikle en kötü anda — bir müşteri sitenizi incelerken — ortaya çıkar.

En sık gördüğüm beş bakımsızlık belirtisi

Bir siteye ilk baktığımda, teknik ölçüm yapmadan önce şu beş şeye bakarım. Beşi de dışarıdan görünür ve hepsi aynı şeyi söyler: bu siteye bir süredir kimse dokunmamış.

1. Formdan cevap gelmemesi. En pahalı arıza budur, çünkü kaybettiğiniz şey site değil, size ulaşmaya çalışmış insanlar. Genellikle sebep basittir: yönlendirme yapılan mail adresi kapanmıştır ya da mesajlar spam klasörüne düşmektedir.
2. Eskimiş tarih ve rakamlar. Başlıkta duran geçmiş bir yıl, "yakında" diye duran bir bölüm ya da artık geçerli olmayan bir kampanya. Ziyaretçi bunu gördüğünde sitenin değil, firmanın takip edilmediğini düşünür.
3. Menüde boşluğa giden bağlantı. Sayfa silinmiş ama menüdeki link kalmıştır. Ziyaretçi bir kere boş sayfaya düşünce geri gelmez.
4. Mobilde taşan içerik. Sonradan eklenen bir tablo ya da geniş bir görsel, masaüstünde düzgün görünürken telefonda sayfayı yana kaydırır. Ziyaretçilerin çoğunun telefondan geldiği düşünülürse, bu küçük bir kusur değildir.
5. Yavaş açılan ana sayfa. Neredeyse her zaman sebebi aynıdır: sonradan eklenen, küçültülmemiş büyük fotoğraflar.

Bu beşinin ortak yanı, hiçbirinin yeniden tasarım gerektirmemesidir. Beşi de mevcut site üzerinde, kısa sürede düzeltilebilir. Zor olan kısım fark etmektir; çünkü kendi sitenize baktığınızda gördüğünüz şey, olması gerektiğini bildiğiniz hâlidir. Yeniden tasarım gerçekten gerektiğinde ise iş bakımdan taşımaya döner; o geçişi sıralama kaybetmeden yapmanın adımlarını site yenileme rehberimizde anlattık.

Bakım yükü altyapıya göre değişir

Bir siteyi kurarken verilen altyapı kararı, sonraki yılların bakım yükünü de belirler. Bu yüzden "hangisi daha ucuz" sorusunun cevabı ilk faturada değil, üçüncü yılda görülür.

• Statik site: Sunucuda çalışan bir yazılım olmadığı için güncellenecek eklenti, kapatılacak açık ve düşecek veritabanı da yoktur. Bakım büyük ölçüde içerik tazelemeye iner. Kurumsal tanıtım siteleri için çoğu zaman en az yorulan seçenektir.
• WordPress: Esnekliğin bedeli düzenli bakımdır. Çekirdek, tema ve eklentiler ayrı ayrı güncellenir; eklenti sayısı arttıkça bakım yükü doğrusal değil, katlanarak artar.
• Shopify gibi kapalı platformlar: Altyapı bakımı platformun sorumluluğundadır; sizin tarafınızda kalan iş uygulamalar, tema düzenlemeleri ve içeriktir. Kurulum tarafını Shopify mağaza kurulumu yazısında ele almıştım.

Hangi altyapının hangi işe uyduğunu ve karar verirken nelere baktığımı web sitesi yaptırma rehberinde, bir kurumsal sitenin yayına girmeden önce taşıması gereken asgari şartları ise kurumsal web sitesi nasıl olmalı yazısında topladım.

Bunu kendim yapabilir miyim?

Listenin büyük kısmı evet. Form testi, telefon kontrolü, içerik güncelleme ve kurumsal bilgilerin doğrulanması teknik bilgi gerektirmez; gerektirdiği tek şey takvime yazılmasıdır. Ayın belirli bir gününü işaretleyip on beş dakika ayırmak, çoğu sitenin ihtiyacını karşılar.

Devredilmesi mantıklı olan kısım, hata yapıldığında geri dönüşü zor olanlardır: altyapı ve eklenti güncellemeleri, yedekleme düzeninin kurulması, alan adı ve DNS ayarları, arama konsolundaki hataların çözümü. Buradaki risk işin zorluğu değil, yanlış giderse fark edilme süresidir.

Ben kurduğum sitelerde bakımı baştan hafifletmeye çalışıyorum: mümkün olan yerde eklentiye bağımlı olmayan bir yapı, yedeği otomatik alınan bir kaynak ve içeriğin panelden değiştirilebildiği bir düzen. Amaç, sitenin sizin sürekli ilgilenmenizi gerektirmeden ayakta kalması. Nasıl çalıştığımı Neler Yapıyorum bölümünde, hangi işleri teslim ettiğimi ise İşler bölümünde görebilirsiniz.

Sık sorulan sorular

Sitem şu an sorunsuz çalışıyor, yine de bakım gerekli mi?

Bakımın amacı çalışmayan bir şeyi onarmak değil, çalışan bir şeyin sessizce bozulmasını engellemektir. Alan adının süresi, form yönlendirmesi ve güvenlik güncellemeleri, siz fark etmeden değişen kalemlerdir.

Ne sıklıkla yedek alınmalı?

Siteniz ne kadar sık değişiyorsa o kadar sık. İçerik girilmeyen tanıtım sitesinde büyük değişiklik öncesi bir yedek yeterlidir; her gün sipariş ve içerik giren bir sitede yedeklemenin otomatik ve düzenli olması gerekir. Kritik olan sıklıktan çok, yedeğin geri yüklenebildiğinin denenmiş olmasıdır.

Eklentileri güncellemek siteyi bozar mı?

Bozabilir; bu yüzden sıralama önemlidir: önce yedek, sonra güncelleme, sonra kontrol. Güncellememek ise bozulma riskini ortadan kaldırmaz, sadece riski güvenlik tarafına taşır.

Alan adım biterse sitem geri gelir mi?

Genellikle bir süre geri alma hakkı bulunur, ama süreç kayıt kuruluşuna ve süreye göre değişir ve her zaman sorunsuz ilerlemez. Otomatik yenilemeyi açık tutmak ve bildirimlerin okunan bir adrese gitmesini sağlamak en ucuz çözümdür.

Bakım sözleşmesi şart mı?

Şart değil. Şart olan, listenin sahibinin belli olması. İster kendiniz yapın ister devredin, "bu ayki kontrolü kim yaptı" sorusunun bir cevabı olmalı.

Sitenizin hangi kalemlerde geride kaldığını birlikte bakalım: mevcut adresinizi İletişim bölümünden yazın, neyin acil neyin bekleyebilir olduğunu açıkça söyleyeyim.